Geschiedenis van Heeg

 

Sub titel: een Saksische Edelvrouw, geboren in het Drentsche Ruinen of Ruynen, haar afstammelingen kwamen begin 1500 in het kielzog van Hertog Albrecht van Saksen, als “bestuurders”  naar Vrieslandt, zij zijn nu nog van belang voor veel Hegemers, die haar tot “voormoeder” hebben, stamde af van Otto I van Ruynen +/- 1090 te Ruinen geboren.

Het is aan het eind van de “Grote Friese Oorlog” (1325-1422), dat zij rond 1405 op het kasteeltje in Ruinen geboren werd, in het Nedersaksische gebied waar Drenthe een deel van is. De Stellingwerven maakten zich los van dat gebied en kozen voor de “Vriesche Vrijheid”, en behoren sinds dien tot Vrieslandt/Fryslân!

Johanna’s vader, Johann IV Huys van Ruynen, trouwde, 42 jaar oud (weduwnaar zonder kinderen), met een 12 jaar oud meisje Mechteld Mulert, dat ging toen zo, zij kregen 2 dochters, in 1405 en 1407, de jongste stierf jong, vader stierf al in 1411 te Ruinen, en moeder voor1414, Johanna erfde de bezittingen en werd Johanna, “Vrouwe van Ruynen”, zij huwde op 11 febr. 1425 te Ruinen met een zekere Bernd Bernhard Von Münster Zu Meinhövel, een Saksisch edelman uit een roemruchte hoogadellijke familie, in zijn voorgeslacht vindt je werkelijk de hele Europese hoge adel terug.

Zij kregen 6 kinderen, maar in 1443 overleed Bernd, Johanna hertrouwde rond 1444 met een zekere Roelof Wolterszn Van Laer, (afkomstig van het stadje Laer achter Coevorden op nu Duits gebied), door zijn huwelijk werd hij “Heer van Ruynen”, zij kregen samen nog twee kinderen, Roelof Roelofsz in 1445 en Margriet Roelofsdr in 1447 geb. te Ruinen.

In het geslacht “Huys van Ruynen” komt rond 1330 het adellijke geslacht “De Vos van Steenwijk” voor en in de lijn van Müster Zu Meinhövel, in 1500 wanneer Johanna’s kleinzoon Roelof Hendriks Van Münster, Heer van Ruynen, trouwt met Agnes Roelofs de Vos van Steenwijk, nog een keer, om een lang verhaal kort te houden het volgende:

Haar éérste huwelijk:

Via Johanna’s zoon Heinrich (Hendrik) Edzar, Berndsz Von Münster, Heer van Ruynen,  kom je via deze Von Münsters in 1775 bij dochter Frederika Luise Philippina Von Münster, die trouwde met Ernst Franz Zu Palen Hallermund, hun dochter Sabina trouwde met Albrecht Von Mallortie in 1801, hun dochter Elise trouwde in 1819 met Ludwig Baron Von den Bussche Haddenhausen, hun zoon Julius Ernst trouwde 1865 met Juliana Von Salviati, hun zoon Georg Julius von den Bussche Haddenhausen, trouwde 1896 met Gabriëlle Von den Bussche Ippenburg, hun dochter Gösta Julia Adelheid, trouwt dan, 1924 met Claus Felix Freiher  Von Amsberg, hun zoon Claus-Georg Wilhelm Otto Fredrich Gerd Freiher von Amsberg, 1926-2002, trouwde op 10 maart 1966 te Amsterdam, met kroonprinses Beatrix Wilhelmina Armgard van Oranje Nassau. Prins Claus, en dus ook zijn zoon Alexander nu koning der Nederlanden,  zijn broers en hun kinderen hebben deze Johanna, “Vrouwe van Ruynen”, als verre voormoeder.

Haar 2e huwelijk:

Via Jonanna’s zoon Roelof Roelofsz van Laer, Heer van Ruynen, die getrouwd was met ene dochter van Luytien te Ruinen, via hun zoon Luytien Roelofs van Laer, Heer van Ruynen, die trouwde met een zekere Auck te Ruinen, komen we bij  hun zoon Henricus Luihtiens van Ruynen, die met een zekere Lamck(j)e trouwde. Hun dochter Johanna Henricusdr van Ruynen, trouwde met Baernd Gabbes van Schoot of van der Schoot, afkomstig van Schoot bij Heerenveen, hun zoon was niet tevreden met zij naam en mat zich een Latijnse naam aan, hete voortaan “Gellius Bernardus Schotanus” klinkt veel beter, Gellius Bernardus Schotanus, geb. te Oude Schoot, trouwde 1575 met Barbara Jansdr van Cothen. overleed in 1624 te Franeker, hun zoon, Bernardus Gellius Schotanus (1576) trouwde met Jantien Gerroltsdr Morra, hun dochter, Aaltje Bernardus Schotanus 19 mei 1623 te Britswerd geboren, trouwde op 8 jan. 1643 te Sloten met Heere Nolles, geb. 1618 te Wyckel., hij neemt de naam van zijn vrouw aan, en noemde zich ook Schotanus, dit zie je vaak als de vrouw al een fam. naam had,  zij kregen 11 kinderen, hun zoon Anske Heeres, geb. 1656 te Sloten, trouwde met Janneke Quintus geb. te Hulst, in nov. 1678 te Hulst. Zij kregen 5 kinderen te Sloten, zoon Nolle Anskes (1684 te Sloten) trouwde in 1711 te Sloten met Geertje Johannes, Nolle is trommelslager en doodgraver te Sloten, daar overleden in 1747, zij hebben 9 kinderen, zoon Anske Nolles Schotanus (1711 Sloten) trouwde in 1728 en in 1734 in 2e huwelijk met Tjiets Geerts, zij kregen te Idskenhuizen 9 kinderen, twee zullen we noemen, n.l. zoon Nolle Anskes (1740) en dochter Popkje (1749) Nolle Anskes trouwde met een rasechte Visser van Gaastmeer, n.l. Harmke Wygers Visser, jongste dochter van Wyger Annes Visser geb. 1690 te Gaastmeer en Wypkje Riemers, de grondleggers van de Paling Firma Visser.

Dochter Popkje Anskes Schotanus trouwde (haar 2e huwelijk) in mei 1774 te Sloten met Gerrit Bottes, ook hij zal de achternaam van zijn vrouw overnemen en ging verder als Gerrit Bottes Schotanus, zij kregen 3 kinderen waarvan Botte Gerrits (1777) genoemd wordt, omdat hij in 1808 te Oudega H.O/ trouwde met Trijntje Rimmers de Groot, zij kregen 9 kinderen, w.o. Rimmer Bottes Schotanus (1821 Oudega H.O.) trouwde in 1851 te Heeg met Uilkje Johannes Fortuin, (geb. 1830 te Oosthem), zij kregen 6 kinderen.

Grietje Rimmers Schotanus, geb. 1856 te Heeg, trouwde op 08 aug. 1878 te Hieslum met Jetze Ykes de Boer (1858 te Hieslum), “Swartte Jetze de dykwerker”, zie vorige Sylboade. De Schotanussen waren donkere types met licht getinte huid, zwart haar en bruine ogen. Ook Grietje Bottes, vertoonde deze kenmerken, en versterkte het “donkere” van Jetze, die ook deze kenmerken vertoonde, lettende op zijn bijnaam. De Schotanussen, waren van half 1700 in de vis/paling werkzaam, net als de de Boeren. Nu leert ons het verdere nageslacht van Jetze en Grietje, dat het “Zwarte Gen” van dit echtpaar nu nog in hun nageslacht herkenbaar voorkomt als een dominante zwarte draad, die door al dat verdere nageslacht heen loopt, blond en blauwe ogen naast gitzwart, sluik of krullend, haar met bruine ogen, zie hun kinderen en kleinkinderen:

Jetze de Boer en Grietje Schotanus, kregen 8 kinderen, waarvan er 3 jong overleden, dus 5 trouwden, n.l. met; voor zo ver ik hen persoonlijk ken zet ik voor “zwart” een *

Tiet(s)je Jetzes (*zwart) huwt Wybren Georges Valkema van Oudega W.

Kinderen:       George Wybrens huwde Trijnte Ates van Dijk

Jetze Wybrens huwde Pietje Tietes Wiersma

Wybe Wybrens – ?

Rimmer Wybrens jong overleden <15 jaar.

*Yke Wybrens huwde Hylkje-Geertje Wiersma

Rimmer Jetzes huwt Geertje Sterk van Gaastmeer.

Kinderen:       Trijntje Rimmers huwde Jaarsma.

*Evertje Rimmers huwde Abe Zeilstra (Osingahuizen).

*Jetze Rimmers huwde Hendrikje Visser (Voorste Helling).

*Tiet(s)je Rimmers huwde Klaas Reitsma (Lytshuizen).

*Uilkje Rimmers huwde Tamme Wybes Cnossen (Osingahuizen).

*Pietertje Rimmers huwde Sjerp Wierda (Osingahuizen).

Uilkje Jetzes (gitzwart) huwde Tjeerd Baukes Veenstra, domicilie Sneek, schipper.

Kinderen:      *Bauke Tjeerds huwde Wytske Lolkes Dijkstra Gaastmeer, schipper.

*Grietje Tjeerds huwde Sybren Keimpes de Jong Heeg. schipper.

*Lipkje Tjeerds huwde Harmen Feikes Opewal Oudega W. schipper.

*Tietje Tjeerds huwde Eeuwke Feites Terpstra Heeg, botermaker.

Jetze Tjeerds huwde Anske Wybes Cnossen, Osingahuizen.

*Rinze Tjeerds huwde Akke Pieters Damstra, Oosthem.

Yke Jetzes huwde Martentje Elsinga van Idzega Wym.

Kinderen:       Grietje Ykes huwde Joris Wiarda.

Trijntje Jetzes huwde Dirk Rintjes Fortuin van Heeg.

De zussen Tietsje Rimmers en Uilkje Rimmers de Boer, leken qua uiterlijk heel veel op de zussen (hun nichten) Grietje Tjeerds en Tietje Tjeerds Veenstra, allemaal ook nog met zwartkrullend haar. Binnen onze reeks was het in de volksmond dus: Swartte Jetze de dykwerker, mijn overgr.vader; Swartte Uilkje, mijn beppe; Swartte Tiet (sje) mijn mem, Swartte Gryt, mijn zus! (haar kinderen (gitzwart haar en bruine ogen.) Binnen ons gezin van 6 kinderen waren er 3 blond met blauwe ogen, 1 heel donkerblond met bruine ogen, 1 zwart sluik haar met bruine ogen en 1 gitzwart krullend haar met bruine ogen, elk ander familielid zal dit in zijn/haar familie herkennen. Via dit 2e huwelijk van Johanna met Van Laer, delen wij samen met Koning Alexander, Johanna ”Vrouwe van Ruynen”, als onze gezamenlijke voormoeder.

Johannes Gellius Schotanus 1576, huwde in 1600 met Trijntje Gerrits Crack, woonde op de Crackstate te Heerenveen, hij was Grietman van Ængwirden en Doniawestal. In de Schotanus lijn zat nog een doodgelopen tak van priesters/dominees en Hoogleraren Theologie en Cartografie, aan de Universiteit van Franeker. De befaamde Schotanus Atlassen met door driehoeksmeting opgemeten kaarten, zijn van hun hand.               FT

Heb je haar nog gekend ? wie ? die vrouw die met een mand langs de deur brood verkocht voor een bakker om wat te verdienen. Dat was voor en na de tweede wereldoorlog heel gewoon, er waren geen bijstand uitkeringen.

Zij stapte een winkel binnen en vroeg aan de winkelier die een klant hielp of zijn vrouw ook wat nodig had. De winkelier zei dat ze op haar beurt moest wachten, en dat zijn vrouw met de baby zat. Haar antwoord was, wat meen je wel snotneus mijn tijd is geld ik kom hier nooit weer, en is nooit weer geweest.

Zij had twee broers waarvan één gehandicapt, en twee halfbroers, waarvan één ook in het boerderijtje woonde, die daar het kappersvak uit oefende, en tevens fietsen repareerde. Haar jongste broer Klaas de Bock voer een keer met een bootje onder de brug door in Heeg, op de brug stonden twee mannen waarvan de één de bijnaam Snoek had. Die riep, hee Bok stoot je horens niet, waarop deze terug riep ik schiet er als een snoek onderdoor. Deze broer is later met zijn gezin geëmigreerd naar Canada. Daardoor was zij alleen overgebleven van haar familie, en woonde nog in het oude boerderijtje aan het Sypke, wat inmiddels is weggebroken. Toen iemand bij haar op bezoek was, zei die gene, je hebt geen portretten van je overleden familie aan de wand. Nee zei ze, bij mij geen dode mensen aan de muur, dat hoort niet en wil ik niet. Een vraag of ze ook bij de vrouwen vereniging wou, was haar reactie, mannen leren uit de boeken, maar een vrouw hoort thuis te zijn.

Bij iedere begrafenis in Heeg stond zij op afstand te gluren wie er mee liepen in de rouwstoet, zelf kwam ze nooit naar een begrafenis. Omdat het opviel dat zij daar altijd stond is ze daar op aangesproken waar ze kwaad om werd, maar ze stond er nooit weer. Toen ze oud werd en het niet zo goed met haar ging, waarschuwden de buren de dokter of die eens ging kijken. Maar zij reageerde tegen de dokter dat zij geen vreemde mannen aan haar lijf wilde, waardoor de dokter zonder onderzoek weer vertrok. Uiteindelijk is zij naar een verpleeghuis voor vrouwen naar Sint Nicolaasga vertrokken.

Haar vader had vroeger ook al wat afwijkende streken, die dacht misschien plaatst mijn familie wel geen grafsteen op mijn graf wanneer ik overlijd, want hij kon niet goed met zijn jongste zoon. Zo gebeurde het dat er een grafsteen met het beurtschip naar Heeg kwam, met de mededeling dat de steen met het opschrift tegen de muur van de kerk op het kerkhof zou worden geplaatst. Een medewerker van de schipper las de tekst en de naam op de steen, die verbaasde zich er over dat de overledene op de steen, de datum van overlijden moest nog worden ingevuld, nog leefde. Daar is toen door de schipper overleg geweest met de kerkenraad, en moest de grafsteen terug naar de leverancier.  Later toen de persoon echt was overleden is er na een tijd aan de koster van de kerk gevraagd waar hij begraven is, hier of in Ypecolsga. De koster was er zeker van dat hij hier lag, maar je vindt het graf niet, omdat de zoon geen grafrechten wou betalen, is de steen verwijderd en was het graf weer beschikbaar.

Dit verhaal, door mij wat ingekort, las ik in de map met verhalen van Heegemers, van Heech fan Alds. Het was opgeschreven door een mevrouw uit Heeg, die ook wel briefwisseling had met koningin Juliana en Prins Bernhard.

F.K.

 

Oorlogsherinneringen

18 februari 2018

Oorlogsherinneringen van Rense Piso Rense had nog wat beleefd dat hij nooit zou vergeten, zo schreef hij: Het was in de herfst van 1944, het was toen zoo dat elk probeerde wat extra te  krijgen, want wat eten en drinken betrof langs de gewone weg, had iedereen te weinig. Ik had namelijk een zwager (Klaas […]

Lees het volledige artikel →

Douwe Jans Bies, aakschipper van Heeg

17 februari 2018

 Voorvader, van o.a. de Nauta’s, de Reyenga’s, Haringa’s, Lieuwe Zoethout en v/d Zee. Douwe Jans Bies, wordt geboren/gedoopt op 21 okt. 1790. En 1 jan 1791 als zoon van Jan Luitjes, schipper, en Hendrikje Douwes, in de vervenings “Compagnie Jubbega-Schurega” gem. Opsterland, trouwt 29 jaar oud, als schippersknecht op een Palinghaler te Sloten, met Trijntje Durks Tjessema, geb. 30-01-1799 […]

Lees het volledige artikel →

Het thuisfront van Palingaakschippers van Heeg

19 december 2017

Na mijn oproep in de dagbladen in jan. en febr. van dit jaar, kreeg ik direct daarop 2 mailtjes en een telefoontje, met rechtstreekse familie gegevens die voor zichzelf spreken! Hier het 1e mailtje van Ymke Reyinga en het telefoongesprek met Mayke Eyer. Het 2e mailtje komt nog een volgende keer, maar heeft dezelfde lading. […]

Lees het volledige artikel →

Correctie op: Hoe was het in de jaren 1950

17 juni 2017

Vanaf 1946 t/m 1950 zijn er jongens in Indonesië geweest, aldus de heer F. Attema. Van de vijftig militairen uit Heeg, waren er 10 vrijwilligers, en van de broers soms één vrijwilliger. Er zijn 18 jongens geweest uit 9 gezinnen. De broers Piet en Bouke van Veen ontbraken op het lijstje. De heer B. Zijlstra […]

Lees het volledige artikel →

Hoe ging dat in de jaren 50 in Heeg

2 mei 2017

Bij Heech fan Alds komen soms best interessante dingen binnen, zoals een aantal contact krantjes. In 1948 moesten er ook van uit Heeg dienstplichtige militairen naar Nederlands Indië om daar de orde te herstellen. Totaal zijn er van uit Heeg ongeveer 50 militairen, waarvan 16 uit 8 gezinnen, daar geweest. De R.K. parochie in Heeg […]

Lees het volledige artikel →

Uit het archief van Stichting “Heech fan alds”

23 december 2016

De luchtvaart. Gisternamiddag was het anders zoo stil en rustig dorp Heeg in rep en roer. Honderden menschen niet alleen uit Heeg, maar ook uit Hommerts, Jutrijp, Oudega, IJlst, Gaastmeer Blauwhuis, zelfs uit Tjerkwerd verdrongen elkander aan den kant van ’t Heegermeer, om een nog nooit tevoren gezien schouwspel gade te slaan. Een groot aantal […]

Lees het volledige artikel →

Fryske folksdichter ‘Rintsje fan Heech’

16 juli 2016

Fia in tip kaam ik by frou Wyp de Boer oan ‘e Skatting. Se hie by in souderopromming in nijsgjirrich kranteknipsel út de Ljouwerter Krante fan 3 febrewaris 1972 fûn. Yn it artikel ‘Ut ‘e lapekoer’ stie dat de Hepkema’s krante (waard lêzen yn midden- en súdeast Fryslân) yn 1904 in rymwedstriid mei Fryske doarpen […]

Lees het volledige artikel →

Nieuws – Stichting “Heech fan âlds”

14 mei 2016

Heeg – ± 1910 – Harinxmastrjitte – Linksvoor de winkel in Kruideniers- en Grutterswaren van Lieuwe en Klaske Albertsma. In het kleine winkeltje was destijds geen nee te koop; van koffie en thee tot klompen toe. Nu is Novalux-de Jong hier gevestigd. Daarnaast het Bonds-Hotel – Café – Restaurant ‘Lands Welvaren’ van Herre Boersma met […]

Lees het volledige artikel →