Palingaak

De palingaak na London

14 oktober 2019

in Palingaak

Het was een fantastische zomer voor de palingaak, haar bemanning en allen die de aak een warm hart toedragen. In de vorige Sylboade hebben we verslag gedaan van de reis naar London met 15 juni het vertrek uit Heeg en 9 juli de terugkomst. En natuurlijk was het ook een mooie zomer voor de avondvaarten op dinsdag/donderdag en voor evenementen.

Op 11 september heeft het London-comité met het stichtingsbestuur deze bijzondere zomer geëvalueerd en vervolgens vooruit gekeken. In de evaluatie bleek dat eenieder zich uiterst positief uitliet over ‘wat ons is overkomen’. Het was natuurlijk wel gepland, er was een draaiboek, maar er gebeurde veel meer dan wij hadden kunnen dromen. Het fraaie toneelstuk, dat op grote belangstelling kon rekenen; het prachtige vertrek, met de zon op het juiste moment, de vele toeschouwers, het wivenkoor, de klassieke vloot en de uitgeleide door toeterende en wuivende optimisten en suppende waternimphen; de spannende heenreis en de emotie bij het zien van de Towerbridge; de vele evenementen in London en het warme onthaal op het congres van de Sustainable Eelgroup en het gemeentebestuur van City London; en natuurlijk ook de terugreis via Oostende, Scheveningen en Den Helder met die warme ontvangst bij de terugkeer in Heeg. Het was overweldigend, temeer daar het een eerbetoon was aan al die schippers en bootslieden, die eeuwenlang vanuit Heeg/Gaastmeer/Workum met palingaken op London voeren. Wij voeren eind juni, vrijwel de langste dag en met redelijk weer; zij juist in najaar en winter, onder ruige omstandigheden, zonder motor en met drie man aan boord. En zij waren bij aankomst meteen de diplomatieke handelaren om de levende paling via de Billinggate Fishmarket aan de man te brengen. Het filmpje op Youtube ‘The Eel Men 1931’ laat dat prachtig zien.

Op vrijdag 8 november zullen wij verslag doen van de Londonreis in It Heechhûs. Wij zijn daarvoor uitgenodigd door Plaatselijk Belang. De bemanning zal daar zijn en neemt jou aan de hand van beeld- en videomateriaal mee in de belevenissen en emoties van deze historische reis. Noteer alvast die datum. Vanaf 19.30 uur is eenieder in It Heechhûs welkom. In de volgende Sylboade zal Plaatselijk Belang deze avond breed aankondigen.

En dan de blik naar de komende jaren. Eigenlijk waren we daar snel uit. Komend jaar staat Sail Amsterdam op het programma. Van 12 t/m 16 augustus vindt er op en rond het IJ weer een groots evenement plaats met een indrukwekkende vloot. Ook de palingaak zal deze keer weer meedoen. We zijn inmiddels met de voorbereidingen gestart. Het zou mooi zijn dat Heeg daar met meerdere schepen aan deelneemt en we een mooi arrangement voor onze gasten kunnen bieden.

En vervolgens 2021. Dat is natuurlijk nog ver weg, maar Kopenhagen lonkt. Het stadbestuur ziet ons graag komen. Er liggen veel historische verbindingen met Denemarken en met de hoofdstad in het bijzonder. De palingaken voeren immers langs de vissersplaatsen aan de Oostzee om extra paling in te kopen en handel te drijven. Ook die historie willen we levend maken. We gaan daarvoor eerst de geschiedenis in, om daarna een plan te maken over de reis in 2021. Via de Sylboade houden we je op de hoogte.

Heenreis met een moeilijke start

Met het uitzwaaien van de palingaak op zaterdag 15 juni voor haar reis naar London, begon een evenement dat onze dromen ver oversteeg. In de vorige Sylboade hebben we van dat vertrek verslag gedaan en konden we al de foto tonen van de aankomst van de aak bij de Tower Bridge, vlakbij de Dutch Mooring. Met levende paling in bun bleek de aak haar tocht over de Noordzee uitstekend aan te kunnen. Op de heenreis werkten stroming en wind langs de Nederlandse kust echter niet erg mee. Maar verder op zee kwam de aak op stoom: het bruisen van de bun op volle zee is een bijzondere ervaring. Op 20 juni werd de Theems opgevaren.

Spectaculair programma in London

In London hebben de bemanningsleden onder leiding van schipper Maarten Stuurman een druk programma afgewerkt. De gehele week kon de aak zijn ligplaats vinden aan de Hermitage Moorings, een prachtig steigercomplex voor klassieke schepen, vlakbij de Tower Bridge. Daar nam de aak deel aan een festijn voor klassieke schepen in het weekend van 22 en 23 juni. De aak had die dagen al meteen veel bekijks.

Driemaal heeft de aak heen en weer door de Tower Bridge gevaren: heel indrukwekkend als die brug voor jou opengaat in het drukke stadshart van de City of London. Op één van die vaarten zaten Hylke en zijn zoon Jan Zetzema aan boord. Zij zijn nazaten van de schrijver van het standaardwerk ‘De Friese Palingaken’. Deze schrijver, Jan Zetzema, was werktuigkundige op de originele Korneliske Ykes en heeft prachtig de laatste tochten naar London beschreven, die plaatsvonden in de dertiger jaren van de vorige eeuw. Hylke en Jan vertelden uit de eerste hand mooie aanvullingen op wat er in het boek beschreven staat. Daarnaast was het in de voetsporen van hun vader en opa een mooie belevenis om de Dutch Mooring op Korneliske Ykes II aan te doen. Ook voor de nazaten van Wiebe Mulder, de laatste schipper op de originele Korneliske Ykes, riep deze tocht herinneringen op. Zo hebben we een oud fotootje geënsceneerd van Wiebe met zijn vrouw en zoon, zittend op de kajuit van de aak, met wapperende luiers van hun dochtertje aan de waslijn. Ook dat leidde tot een emotionele verbinding met een zo bijzonder verleden van die stoere mannen uit/om Heeg, die niet alleen de strijd in najaar en winter met de zee wisten aan te gaan, maar ook nog vakkundige handelaars bleken te zijn op de Billingsgate Fishmarket.

Natuurlijk is ook deze vismarkt bezocht, zij het op haar nieuwe locatie. Mooi om te zien hoe in zo’n grote stad de visaanvoer, veiling en distributie anno 2019 is geregeld. En ook daar wisten vele handelaren nog te verhalen over het rijke verleden tussen Heeg en London.

 Kranslegging in Dutch Church of London

Woensdag 26 juni is een krans gelegd ter nagedachtenis aan overleden schippers en bemanningsleden van palingaken. Dat gebeurde in de Dutch Church in het centrum van London in aanwezigheid van bemanningsleden op de Korneliske Ykes II, overgevlogen gasten in Nederland, medewerkers van de Nederlandse Ambassade in London, vertegenwoordigers van het gemeentebestuur van City London en deelnemers aan het congres van de Sustainable Eel Group.

Het werd een bijzondere, door predikant Bertjan van de Lagemaat geleide dienst. Daarin werden onder meer namen genoemd van overleden schippers van de originele Korneliske Ykes, zoals Wiebe Mulder, maar ook van recent overleden schippers van Korneliske Ykes II, te weten Sybren van de Meer en Bertus Roodhof.

Presentatie op wereldcongres van de SEG

Op donderdag 27 en vrijdag 28 juni vond het wereldcongres plaats van de Sustainable Eel Group. De palingaak was juist deze week naar London gekomen om dienst te doen als vlaggenschip voor dit congres. Op het congres werden presentaties gegeven over het terugdringen van illegale palingvangst en -handel, het verbeteren van de migratie van zoet naar zout water voor de paling, het waterkwaliteit en andere thema’s die te maken hebben met duurzaamheid. De smokkel in glasaal is een vraagstuk dat alleen op wereldniveau kan worden aangepakt. Vooral in China vindt de glasaal gretig aftrek. In onder meer Frankrijk en Spanje mag nog op jonge aaltjes worden gevist en een deel daarvan wordt gebruikt voor consumptie.  Ze worden vermengd met nep-aal-witvis, die in reepjes wordt gesneden en, met daarop twee geschilderde oogjes, in rolkoffers naar China vervoerd. Er gaat zo’n 3,5 miljard in deze illegale handel om die, als geen maatregelen worden getroffen, binnen enkele jaren qua omzet verdubbelt.

Naast dit soort presentaties verzorgde op die donderdag Maarten Stuurman, samen met Frank Ratelband op klompen als Friese schippers gekleed, een luchtig verhaal op dat congres. Maarten sprak over de historie van de palinghandel op London, over het leven aan boord, de bouw van Korneliske Ykes II en de historische reis deze zomer. De toehoorders ontvingen zijn verhaal met enthousiasme, getuige een uitgebreide vragenronde, die om tijdsredenen moest worden afgebroken. Aansluitend vond immers een receptie plaats aan boord van de palingaak, aangeboden door Dupan (Duurzame Palingsector Nederland). Daar was tijd om door te praten over het congres, de presentatie over de aak en de palinghandel op London en genieten van een drankje met diverse hapjes, waaronder natuurlijk gerookte paling.

Ontvangen door het bestuur van City London

Op vrijdag 28 juni werden wij ontvangen in de Chamberlains Court van Guildhall, het stadhuis van de City of London. Bemanning en bestuur van de palingaak werden daar samen met een vertegenwoordiger van de Nederlandse Ambassade in London en het bestuur van Plaatselijk Belang Heeg verwelkomd door sheriff Liz Green. Zij vertegenwoordigde de Lord Mayor van de City of London, die op vakantie was. Goed te weten dat elk jaar een nieuwe Lord Mayor wordt gekozen uit de sheriffs, die op hun beurt weer gekozen worden door en uit de Aldermen. Deze democratische bestuursvorm bestaat al zo’n duizend jaar en kent dus vele tradities, zoals de toga’s en het drinken van Madeira bij bijzondere gebeurtenissen. Liz Green ‘staat op de rol’ om volgend jaar Lord Mayor te worden. De ontvangst was dus uiterst eervol voor het aanbieden van de bijlbrief van de burgemeester van Sudwest Fryslân.

De voorzitter van ons Plaatselijk Belang, John van de Velden, bood deze brief aan, zoals dat in het verleden ook altijd gebeurde ter bevestiging van het rechtmatige eigendom van het schip en de lading. Tevens werd een foto aangeboden uit 1930 van de Korneliske Ykes aan de Dutch Mooring. En natuurlijk ontving Liz Green van Rinus Grondsma enkele gerookte palingen, in krantenpapier verpakt. Na afloop bleek Madeira en gerookte paling een goede combinatie.

En dan de terugreis

Zaterdag 29 juni werd de terugreis ingezet. Met tussenstops in Oostende en Scheveningen werd in het weekend van 5, 6 en 7 juli deelgenomen aan de Jutterhavendagen in Den Helder. De aak had ook daar veel bekijks.

En dan de terugkeer in Heeg op dinsdag 9 juli. Onder grote belangstelling werd de aak binnengehaald. Een goed op elkaar ingespeeld koor zong de aak naar haar vaste ligplaats. Anje Stuurwold en Mirjam Stuurman ontvingen de bemanning met bloemen en een flesje om weer op krachten te komen. Een emotioneel moment voor bemanning, familie en vrienden om elkaar weer in de armen te kunnen nemen.

Al met al een zeer geslaagd evenement. Sinds de voorbereidingen, waarmee begin 2018 is gestart, kreeg deze tocht naar London een steeds grotere omvang en impact. En dat is te danken aan de manier waarop toch vooral Heeg dit evenement heeft opgepakt en zich eigen heeft gemaakt. We kijken terug op schitterende toneelvoorstellingen onder de regie van Gerard van der Laan, een prachtige vertrekdag op 15 juni onder regie van Jack van den Berg en een vakkundig/verbindend stuurmanswerk door Maarten Stuurman. En dan de brieven van het Britse en Nederlandse Koningshuis.

En natuurlijk kunnen we er niet omheen om de totale bemanningsleden (zowel die van de heen- als de terugreis) zelf in het zonnetje te zetten: Pieter Apeldoorn, José Arbon, Douwe Bootsma, Paul Brunet, Theo Feenstra, Rinus Grondsma, Joost Halbertsma, Johannes Hobma, Jelger de Jong, Rob Post, Frank Ratelband, Maarten Stuurman, Hein Teijken, Freerk Visserman en Albert Woortman.

Zij hebben de klus tenslotte geklaard, als hecht en goed op elkaar ingespeeld team. Zeker ook waardering voor Klaas Smit, onze reporter met aandacht voor PR & communicatie; alsmede voor Hans Ritzema, die de bouw- en verzekeringstechnische kant van het schip voor deze zeereis superviseerde. Maar er zijn zoveel meer die hebben bijgedragen aan deze tocht. Het bestuur is alle vrijwilligers (en hun partners) bijzonder erkentelijk. Ook is zij dank verschuldigd aan de winkeliers en het bedrijfsleven van Heeg, die met sponsoring en bijdragen in natura deze reis mogelijk hebben gemaakt. En dan natuurlijk alle inwoners van Heeg, die op de kade hebben gestaan om de aak uit te zwaaien op 15 juni en weer binnen te halen op 9 juli. De aak is van Heeg.

En daarom: Heeg bedankt !!!

In de volgende Sylboade willen we graag ingaan op onze verdere plannen met dit culturele erfgoed, met deze palingaak, met de verbinding tussen Heeg en London, alsmede met de tochten die op de Oostzee werden gemaakt.

 

Palingaak groots uitgezwaaid

9 juli 2019

Zaterdagochtend 15 juni kwam het met bakken uit de hemel. Het leek zelfs te stormen toen de schippers van de klassieke Lemmer aak, botter en Staverse jol afmeerden in de oude haven van Heeg. Ook de boeiers, Friese jachten en tjotters van de Friese Tjottervloot moesten zich door storm en regen worstelen. Maar toen Jack […]

Lees het volledige artikel →

U zwaait de Palingaak toch ook uit?

11 juni 2019

Vertrekevenement. Zaterdag 15 juni: een unieke dag met een groots evenement in Heeg. Rond 15.00 uur zal de palingaak Korneliske Ykes II haar tocht met levende paling naar London aanvangen. We zorgen ervoor dat iedereen een blijvende herinnering overhoudt aan die dag. Wat zou het mooi zijn dat heel Heeg hiervoor uitloopt en vanaf De […]

Lees het volledige artikel →

Toneelstuk “De Palingvissers”

21 mei 2019

  Voorstellingen op donderdag 6, vrijdag 7, donderdag 13 en vrijdag 14 juni Tegenover de Syl, waar menig palingaak werd gebouwd, dáár in de schuur van Pier Piersma wordt het toneelstuk DE PALINGVISSERS opgevoerd. De aanleiding hiervoor is dat de Korneliske Ykes II -waar ook Pier nauw bij betrokken was en is- op 15 juni […]

Lees het volledige artikel →

Vertrek palingaak naar London wordt een groots festijn!!

9 april 2019

  Nu de aak weer op z’n plek legt en het eerste evenement op 23/24 maart in Bolsward al weer achter ons ligt, komt het er op aan. De komende maanden moet nog veel werk worden verzet. De aak zelf ligt er na de winterbeurt prima bij en kan de zeiltocht naar London met gemak […]

Lees het volledige artikel →

De palingaak maakt zich op voor London…

21 februari 2019

Al gaat op het moment van het schrijven van dit verhaal de discussie over de Brexit alle kanten op, wij laten ons niet van de wijs brengen. Dat doen onze contactpersonen in Engeland ook niet. Op 15 februari ontmoeten wij in London de delegatie, die met ons de tocht naar en het verblijf in London […]

Lees het volledige artikel →

De palingaak: aanloop naar London

11 december 2018

Op 19 oktober 2018 heeft Korneliske Ykes II voor het eerst met levende paling gevaren. Onze palingaak voer die vrijdag met zo’n vijfhonderd kilo dikke paling vanuit Heeg naar Enkhuizen. Friese paling naar Noord-Holland In alle vroegte -het was nog donker-  bracht visser Freerk Visserman die ochtend de paling naar de bun van de palingaak. […]

Lees het volledige artikel →

Het spook van de Palingaak uit Heeg

11 december 2018

We schrijven 1666. Brand, brand, brand………Een grote stadsbrand in de Engelse stad Londen. Door een ongedoofd vuur in een oven was er een moeilijk te blussen stadsbrand ontstaan. Drie dagen, 2 tot 5 september, is er met man en macht geblust, ook Nederlandse en Franse schippers hebben hierbij geholpen. Naar verluidt ook de schippers van […]

Lees het volledige artikel →

London: here we come !!

20 november 2018

In de Sylboade van september hebben we terug geblikt op het afgelopen, turbulente seizoen. Het is nu tijd om vooruit te kijken en vooral de blik te richten op onze tocht naar London. The European Sustainable Eelgroup rekent erop dat wij hun congres met de palingaak opluisteren. Deze organisatie, die zich inspant om de kweek, […]

Lees het volledige artikel →