Palingaak

Nieuws van de palingaak

20 december 2021

in Palingaak

Met de palingaak naar de Oostzee: wie vaart er mee ?

Na een mooi vaarseizoen is het weer tijd om iets van ons te laten horen. Er was veel belangstelling voor de avondvaarten. We hebben ook als vrijwilligers in het voor- en naseizoen met elkaar mooie tochten gemaakt. In het juni-nummer was te zien hoe we bij zo’n oefentocht een forse bui trotseerden. Het oefenweekend eind oktober hadden we juist prachtig weer.

 

 

 

 

 

 

Foto: oefentocht op groot water 23/24 oktober

Het afgelopen voorjaar leek het er op dat er niet veel mogelijk zou zijn. We hadden deze zomer de reis naar de Oostzee willen maken. Maar dat hebben we om dat vervelend rondwarende virus moeten afzeggen. En nu het deze winter weer oplaait, treffen we toch voor het komend jaar alle voorbereidingen. Dit najaar is het Oostzee-comité weer vol aan de slag gegaan, zij het on-line. We durven het aan! Het geeft ook energie! De ervaring leert dat we nog wel enige tijd met het virus moeten leren leven. Er is vast komende zomer een manier gevonden om er verantwoord mee om te gaan.

Publieksevenementen zullen we mijden, zoals een groots vertrek en aankomst in Heeg en publiekstrekkende activiteiten in de havens, waar we aanmeren. Aan boord is sprake van een gecontroleerde omgeving, waar we alle maatregelen uiterst zorgvuldig naleven. Ook dit vaarseizoen hebben we ons daar zoveel mogelijk aan willen houden. En natuurlijk volgen we de laatste ontwikkelingen op de voet en als het niet anders kan……

In 2019 gingen we naar London om de eeuwenlange traditie van de palinghandel vanuit Súdwest-Fryslân te laten herleven. Maar ook de tochten naar vooral Denemarken horen bij de roemrijke geschiedenis van Heeg. De vraag naar Friese paling was op enig moment zo groot, dat de vangst ervan in Friesland niet meer aan de Engelse vraag kon voldoen. Palingaken voeren daarom van september tot januari – in de winter! – soms wel vijf keer op en neer naar de Oostzee om daar paling in te kopen voor de handel met Engeland. Denen en Zweden vingen hun paling vooral op de Sont, tussen Kopenhagen en Malmö en ten noorden daarvan. Er werd handel gedreven met vissers in Vedbaek, Humlebaek, Rungsted, Helsingᴓr, Villingebaek, Gilleleje, Råå, Frederica en Kolding.

Het laden van 20.000 pond paling nam een aantal dagen in beslag en zodra de bun van een aak vol zat, begon de terugtocht naar huis.

Foto: Korneliske Ykes in het Kieler kanaal, op weg naar de Oostzee

De originele Korneliske Ykes had in haar laatste jaren een (hulp)motor en kon deze handelsreis daardoor sneller volbrengen dan alle andere palingaken, die alles op zeil moesten doen. In juni komend jaar willen we zo’n tocht maken. We nemen daar vijf à zes weken voor. Het vertrek zal dus 4 of 11 juni uit Heeg zijn en de terugkomst in Heeg medio juli, afhankelijk van het al dan niet doorgaan van Sail Harlingen (dat gepland staat van 14 t/m 17 juli 2022).

Een kleine week om de Oostzee te bereiken, drie weken om de vissershavens aan de Sont te bezoeken en één à twee weken voor de terugvaart. En anders dan in 2019 nodigen we onze donateurs uit om mee te varen. Je kunt dan een midweek of weekend ‘boeken’. Met een pendeldienst zorgen wij vanuit Heeg voor het vervoer heen en terug. En wat zou het mooi zijn als veel Heegemers zich hiervoor melden. Want de aak is toch van Heeg en de Heegemers. Er is inmiddels een mooie website, waar alle informatie te vinden is. Die site, www.palingaakoostzee.nl,  wordt steeds bijgewerkt met laatste nieuwtjes. Daar vind je hoe je je alvast als donateur kunt aanmelden. Goed te weten dat we niet met ‘gasten’ willen varen, maar met donateurs. Ook dat is een extra controle terwille van veilige omstandigheden bij de voorbereidingen en de reis zelf.

De aak ligt weer in de winterberging, in het Schiphuis Heeg. Dat is altijd weer een hele klus: het leegruimen van de aak, het opbergen van de zeilen, gaffel en giek, alsmede het takelen van de mast. Met die mast heeft Heech by de Mar ons weer geweldig geholpen.

Deze winter kijken we tevens naar de conditie van de aak voor het komende seizoen. De technische voorbereidingen voor de reis naar de Oostzee zijn minder ingrijpend, omdat we voor de reis naar London al het nodige hebben gedaan aan de zeewaardigheid van de aak. Maar een aantal maatregelen is toch echt nodig. Zo vereist de regelgeving op de Oostzee dat we een zeebrief nodig hebben en het schip nog eens extra gekeurd moet worden. Het varen op de Sont vraagt nog enkele kleine aanpassingen. Zo hebben we een grote kluiver en speciale, lichte ankers nodig. En natuurlijk moet alles gecheckt, zo nodig vernieuwd en aangevuld worden. We hopen voor al die voorbereidingen weer een beroep te mogen doen op de instanties en organisaties, die de tocht naar London ook mogelijk hebben gemaakt.

Het nieuws over een algehele stop van de palingvangst en -handel heeft natuurlijk ook ons bereikt. Het gaat hier om het ICES-advies aan de Europese Commissie. Het is aan de Nederlandse organisatie voor een duurzame palingsector (Dupan) en de wereldwijde organisatie, the Sustainable Eel Group (SEG) om hier op te acteren. Voor het wereldcongres van die SEG waren wij in 2019 in London uitgenodigd.

Op dat congres werd veel onderzoek gepresenteerd en een pakket met maatregelen benoemd. Juist de illegale handel in glasaal, vooral vanuit de Zuid-Europese landen naar China e.a. is een grote bedreiging.

Ook moet hard gewerkt worden aan de migratie van de trekvis (zoals de paling en de zalm) van zoet naar zout water en omgekeerd. Schoon oppervlaktewater en open verbindingen zijn van groot belang voor het voortbestaan van deze trekvissen.

In Noordwest-Europa wordt hard gewerkt om de palingstand op een hoger peil te brengen. De palingvissers in Friesland vervullen een voorbeeldfunctie in het uitzetten van glasaal en het quoteren van hun vangst, zodat er elk jaar meer palingen in onze Friese wateren rondzwemmen. En daar willen wij als stichting natuurlijk ons ook voor inzetten.

En dan nog dit:

Gert Schwandt bracht ons laatst het verslag van een rechtbankzitting uit 1841 over palingdiefstal. James May en Edward Fleming werden in de vroege uurtjes van 19 september in dat jaar op heterdaad betrapt. James had het plan beraamd en voerde het uit. Edward was zijn hulpje en roeide het bootje. James haalde levende paling uit de bun van één van de palingaken, die aangemeerd lag aan de Dutch Mooring in London.

De schipper, Anne Guldenarm, bevestigt in de rechtzaal dat enkele manden en een hoeveelheid paling uit de bun van zijn aak waren verdwenen. De rechter is onverbiddelijk: James, 25 jaar oud, wordt schuldig bevonden en krijgt zeven jaar. Edward, 19 jaar, wordt eveneens schuldig bevonden en krijgt één jaar.

Hieruit blijkt maar weer dat je beter geen paling kunt ontvreemden.

 

 

Het wordt echt een mooie zomer

Dit voorjaar durfden we alleen maar te dromen van een mooie zomer. Maar het lijkt er nu toch echt van te komen. De oefentochten in de maanden april en mei waren een groot succes. Zowel voor de schippers als de stuur- en bootslieden is er het nodige bijgespijkerd aan kennis en vaardigheden. Tijdens één van de laatste oefentochten, op donderdagavond 20 mei, ging het toch nog mis. Bij een voordewindse koers keek onze schipper gelukkig zo nu en dan achterom. Zo zag hij aan de wolken dat er een enorme windhoos op komst was. In allerijl werd daarom het grootzeil gevierd.

Dat was nog maar nauwelijks goed en wel gebeurd of de wind joeg het grootzeil weer omhoog. Daarbij braken vrijwel alle hoepels, waarmee het grootzeil aan de mast is belegd. Die hoepels hebben dezelfde functie als rakbanden, die we bij kleinere klassieke schepen zien. De palingaak heeft hoepels, die nergens te koop zijn en destijds speciaal voor de aak zijn gemaakt. Dat is vakwerk en vraagt speciaal hout en speciale vaardigheden. Er zat dus niets anders op dan de hoepels te repareren. Johannes Hobma heeft de gebroken hoepels zeer vakkundig met aluminium strips verstevigd. Op de foto zie je hem aan het werk. Hij heeft er nog een verfje overheen gedaan, waardoor de reparatie bijna niet te zien is. Zo kunnen we toch deze zomer met het volle zeil varen.

 

En dat volle zeil zal deze zomer ook regelmatig gevoerd worden. Wellicht doen we dat nog beperkt op de avondvaarten. Met die avondvaarten zijn we 10 juni gestart. We verwachten rond de tijd dat deze Sylboade verschijnt, ook op de dinsdagavonden te varen.

Het VVV/beleefcentrum biedt dit jaar de gelegenheid om niet alleen een avondtocht in het centrum te boeken, maar dat kan nu ook online via de website van VVV Heeg. Als je daar zoekt op palingaak, vind je de mogelijkheid om een avondtocht te boeken.

En natuurlijk kan het boeken van een avondtocht ook altijd nog op de aak zelf, vlak voor het vertrek, ergens tussen 18.45 en 19.00 uur. Je loopt dan wel het risico dat de tocht is volgeboekt.

En vanaf augustus verwachten we met groepen te varen. Voor een dergelijk arrangement kan contact worden opgenomen via de website van de palingaak. In overleg wordt een programma gemaakt voor groepen tot circa 12 personen. Elk moment van de week kunnen we voor zo’n arrangement uitvaren, behalve natuurlijk de vaste dinsdag- en donderdagavonden.

Deze zomer vindt ook een bestuurswisseling plaats. Jan Willem Hoorn heeft van Marius Jonkhart in 2017 het voorzitterschap overgenomen. Goed om nog eens te melden dat Marius ervoor heeft gezorgd dat de aak gebouwd kon worden. Hij heeft niet alleen de gelden bijeen gebracht om de bouw te financieren, hij heeft de hele bouwvoorbereiding en de bouw zelf als project geleid. In die tijd had Heeg ook een houtbouw museum. Juist tijdens de bouw van de palingaak heeft dat museum veel bezoekers gehad.

Door het vertrek naar het buitenland moest Marius het voorzitterschap overdragen. Jan Willem heeft dat overgenomen met de intentie om het vlot over te kunnen dragen aan iemand met leiderschap, die ook met de aak kan varen en met de bemanning een team vormt. Die persoon is gevonden en heeft het voorzitterschap per 1 juli overgenomen. Het bestuur is zeer verheugd dat Maarten Stuurman vanaf die datum voorzitter is. Jan Willem is vanaf die datum secretaris van het bestuur. Samen met Rob Bosman als penningmeester, Rinus Grondsma met de portefeuille onderhoud, José Arbon met de portefeuille gastheerlijkheid en Freerk Visserman, die als palingvisser onze ambassadeur is, vormen wij al enige jaren een hecht team.

Onder het voorzitterschap van Jan Willem heeft de palingaak in 2019 haar historische tocht naar London gemaakt. Onder het voorzitterschap van Maarten zal de aak in 2022 een evenzo historische tocht over de Oostzee maken richting Kopenhagen. De voorbereidingen voor die tocht zijn in volle gang.

En dan nog dit.

Kees de Jong reikt ons zo nu en dan prachtige artikelen aan over de rijke geschiedenis van de palinghandel op London vanuit Heeg. Zo ook een verhaal uit 1957 over de toen 72-jarige Jarich Fortuin, één van de laatste Hegemer ‘ielskippers’. Wij gaan door met het documenteren van dergelijke verhalen en bekijken op welke manier we daar vele mensen een plezier mee kunnen doen.

 

 

 

Nieuws van de palingaak

7 juni 2021

Een mooi seizoen tegemoet Oostzee-comité weer vol aan de slag In de vorige Sylboade durfden we al uit te kijken naar een mooi vaarseizoen: in de maanden april en mei met onze vrijwilligers oefentochten; in juni/juli/augustus de avondtochten op dinsdag en donderdag, om vanaf augustus tevens met groepen te varen. En het lijkt erop dat […]

Lees het volledige artikel →

Palingaak gaat mooi vaarseizoen tegemoet

10 mei 2021

Sinds eind maart ligt de aak weer fraai op haar plek. Afgelopen winter is er hard aan gewerkt. Er is groots restauratiewerk verricht. Daar is vanaf de kant weinig van te zien. Behalve dan de matte verflaag. De eerder gebruikte perkoleum glom naar ons idee te veel. En dat past toch eigenlijk niet bij een […]

Lees het volledige artikel →

Nieuws van de palingaak

3 februari 2021

Oostzee wordt 2022 !!! Rond Oud en Nieuw hebben we de knoop doorgehakt: Dit jaar geen tocht met de palingaak naar de Oostzee. Wij achten het risico te groot. Ieder zal dat begrijpen. Al begint het vaccinatieprogramma op gang te komen en mag verwacht worden dat in de loop van dit jaar alles weer wat […]

Lees het volledige artikel →

Met de palingaak het nieuwe jaar in !!!

11 januari 2021

Een korte tergblik Bij zo’n laatste editie van het jaar kijken we maar kort terug naar het afgelopen en uitgebreid naar het komend jaar. Want dat willen we eigenlijk allemaal: geloof en hoop in de toekomst hebben en niet te lang stilstaan bij tegenslag. Voor ons als vrijwilligersorganisatie valt het wat die tegenslag betreft verhoudingsgewijs […]

Lees het volledige artikel →

Nieuws van de palingaak

29 november 2020

Fors winteronderhoud nodig en de reis naar en over de Oostzee krijgt vorm In de vorige Sylboade hebben we verslag gedaan van het afgelopen vaarseizoen, van de presentatie van het boek over de London-reis in 2019 en van het plan om in 2021 de reis naar de Oostzee te maken. Daar gaan we nu verder […]

Lees het volledige artikel →

Nieuws van de Palingaak

19 november 2020

Een bijzonder jaar voor de palingaak: Weinig vaarten, een prachtig boek en op naar de Oostzee!! Dit jaar hebben we ons nauwelijks laten horen. Daar was ook alle reden voor. Het virus heeft ook ons klem gezet. Evenementen, zoals SAIL Amsterdam, gingen niet door. We hebben toch besloten om de avondvaarten wel door te laten […]

Lees het volledige artikel →

Met de palingaak naar SAIL Amsterdam

18 maart 2020

Natuurlijk is 2019 een onvergetelijk jaar: de palingaak Korneliske Ykes II heeft London aangedaan. Een mooiere tocht is haast niet denkbaar. Voor die overtocht met levende paling naar het hartje van London is de palingaak gebouwd. We hebben een traditie van meer dan drie eeuwen doen herleven. En daar gaan we mee door. Volgend jaar […]

Lees het volledige artikel →

LF2028 aanmoedigingsprijzen: Heeg in de prijzen!

11 februari 2020

LF2028 aanmoedigingsprijzen voor de Palingaak en Warm Heeg Eind vorig jaar werden onder alle ontvangers van een subsidie uit het Iepen Mienskip Fûns zogenaamde aanmoedigingsprijzen verdeeld door de organisatie van LF2028.  Een aanmoediging om door te gaan met het goede werk dat deze projecten verrichten voor de gemeenschap, én een verrassing want vantevoren niet bekend. […]

Lees het volledige artikel →