Verhalen

Yn de Sylboade fan ôfrûne oktober stiet in artikel oer it boek De Friezen fan skriuwer/sjoernalist Flip van Doorn út Drylts. Dizze moanne giet it opnij om in boek – dizze kear oer in keunstner dy’t net allinne in folbloed Fries is mar dy’t op de lêste dei fan de moanne septimber op ’e kop ôf hûndert jier wurden is: skilder Jentsje Popma út Ljouwert. Emeritus-dominy Jan Henk Hamoen fan ’e Jouwer hat in boek gearstalt mei in prachtiche samling foto’s fan Popma syn wurk: bylden, finsters en skilderijen. Erik Betten en Susan van den Berg skriuwe yn it boek oer syn libben en oer syn wurk. Mei grutte bewûndering foar it ien en foar it oar fertel ik hjir wat mear oer.

Jentsje is al op de legere skoalle yn Ljouwert oan it tekenjen – en net samar wat kraskje mar hy makket bysûndere tekeningen. Syn heit en mem binne net ryk, mar Jentsje kriget troch in lokkich tafal in rojale subsydzje (fan acht gûne yn ’e wike!) en tagelyk tagong oan de Rotterdamse Academie voor Beeldende Kunsten. Hy is in ambytsjeuse learling oan de klassyke oplieding. Twa jier letter stapt hy oer nei Amsterdam en studearret dêr fierder oan de Rijksacademie. It is in rare tiid – oarloch, bommen op Rotterdam,  ûnderdûke, hongerlije – mar hy slagget yn 1949 mei glâns.

It is yn dy nei-oarlochse tiid gjin fetpot foar keunstners. Jentsje docht hjir en dêr wat sprokkelwurk. Hy trout yn 1952 mei Jo Gall, in betûft yllustratryse. Hja krije tegearre in famke – Marja. Ûndertusken makket Jentsje him neist syn skildersoplieding ek kundich mei nije technieken: glêskeunst en monumintale keunst. ‘In minske moat dochs libje’.   Geandewei kriget hy mear en mear namme. Syn earste grutte opdracht is it stânbyld fan Pieter Stuyvesant yn Wolvegea. En dan giet it fierder mei bylden fan stien of brûns, in oarlochsmonumint, stânbylden fan skriuwers of út ’e polityk. Hiel bekend binne dy fan Anne Vondeling en Piet Paaltjens yn Ljouwert. Sa giet it ek mei syn keramysk wurk. Ien fan syn plastyken is de Hynsteblom oan de Kweekskoalle yn Ljouwert. Dêr kom ik daliks  op werom. No earst even nei Heech. Hjir sit oan de âld-beukerskoalle De Trije Tuorkes in keramysk relief fan Popma. (Fyts fan de Skatting ôf troch de Hollingerstrjitte dan ride jo tsjin de muorre oan fan wat no in wenhûs is. Frou Bergstra docht iepen en lit it jo sjen: dêr oan ien fan de muorren hinget it sobere relief fan Jentsje Popma.)

Hy kriget ek hieltyd mear namme as glêsker. Foar it gemeentehûs Crackstate yn ’t Fean en foar de keamer fan de kommissaris yn it Ljouwerter provinsjehûs  makket er finsters. Sa restaurearret er âlde finsters yn tsjerken. Omrop Fryslân liet ús dizze simmer yn de finsters fan de Gertrudistsjerke yn Workum  kleurryke bylden sjen fan Martha en Maria.

Yn 1985 giet hy mei pensjoen en dan kriget hy alle tiid om syn âlde skilderwurk folút te beoefenjen. Yn it boek steane prachtiche foto’s fan syn wurk. Foto’s fan syn tekeningen, fan syn bylden en reliefs, foto’s fan syn finsters, mar fral foto’s fan syn skilderijen.

En no komt de klap op de fjoerpylk. Popma rint sa’t wy witte nei de hûndert. En wat docht hy? Hy skinkt syn wurkromte yn Ljouwert en de hiele ynboel oan skilderijen en bylden – hy skinkt dat allegear oan de Stifting Nijkleaster yn Jorwert, want dêr hat hy syn hert oan ferlern. Flakby Jorwert ûntstiet in plak wêr’t minsken yn dizze jachtiche tiid stiltme fine, ferbining meitsje, bykomme kinne. Yn it logo fan dit Nijkleaster stiet de Hynsteblom fan Popma sintraal mei in krús en in fisk: oerâlde kristlike symboalen.

In oantal jierren lynt skreau Geert Mak hoe’t God weirekke út Jorwert. Wa wit komt God yn in oare gedaante no wol wer yn Jorwert werom.

Symon van der Meer

’Jentsje Popma, kunstenaar met een visie’ onder red. van J.H. Hamoen. 2021 Uitg. Noordboek Prijs 25 euro.

 

Hjir fiel ik my thús

12 oktober 2021

in Verhalen

De pake fan Flip is yn it begjin fan de foariche ieuw yn Dokkum op’e wrâld kaam. Yn 1930 hie hy krekt de oplieding oan de kweekskoalle ôfmakke en hy mocht himsels tenei master Rintjema neame. Hy sollisiteare nei alle kanten mar hy krige nergens in oanstelling. Nergens wie wurk te finen, allinne yn Heerlen, hielendal yn Limburg. Soe er dat dwaen – as Fries, grutsk op syn komôf, hielendal nei it djippe súden? Hy naem syn beslút. Hy gie – mar syn leafde foar Fryslân naam er mei. En doe syn pakesisser Flip tolve jier wie naem pake Roelof him op in dei mei nei Fryslân, nei Dokkum, syn berteplak, en nei Ljouwert en Frentsjer. Hy liet him alles sjen en hy fertelde him hûndert út oer eartiids. Pake is dêr yn it súden trout mei in famke út Limburg en dernei nea wer yn Fryslân west, allinne for femyljebesite. Hy waerd sa’t dat hjit ‘in Fries om útens’.

Mar no komt it moaie fan ’t ferhael: tachtich jier neidat pake Roelof syn heitelân ferliet pakt syn pakesisser Flip yn de Randstêd syn spullen by inoar om te ferhuusjen nei – krekt: nei Fryslân, nei Drylts. Flip van Doorn is no dus sis mar in buorman fan ús yn Heech. En yn en fanút Drylts skriuwt hy in hiel bysûnder boek oer de skiednis fan de Friezen. Dat boek is dit foarjier ferskynt. Flip hat it boek ûnder de titel ‘De Friezen’ opdroegen oan syn mem en oan syn pake. It leit no by Abe yn it VVV-kantoar te keap.

Flip van Doorn hat it himsels net maklik makke. Om te begjinnen hat er by de Afûk in kursus Frysk folge. Hy sprekt fyf frjemde talen better dan de memmetaal fan syn pake. Hy is nijsgjirrich nei de spoaren fan de Fryske skiednis. Hiel lang lynt strekte it Fryske taalgebiet him út oer in brede kuststreek fan Jutlân oant djip yn Flaenderen. Van Doorn giet by syn speurtocht dan ek dwers troch en oer de Europeeske lânsgrinzen hinne. Hy makket en beskriuwt yn syn boek olve tochten. Syn reis begjint ûnderweis fan Ljouwert nei Dokkum – de route fan ‘It Dokkumer lokaeltsje’ – en eindiget in lytse fjouwerhûndert blêdsiden fierder ek wer yn de omkriten fan de âlde stêd Lioward. Yn de tuskentiid reisget Flip by de Waddenkust lâns nei Jutlân, mar ek nei Rome, nei de Friezenkerk, en werom fia de hânnelswei lâns Altdorf yn Switserlân. As ik lês wat Flip dêroer skriuwt dan ferwûnderje ik my oer syn fantastyske keunst om de grûnslach fan Fryslân te lissen dêr earne heech yn de Switserske berchen. Van Doorn skriuwt dat er de ‘hilliche plakkken’ besykje moat om in folk goed kenne te learen. Hy giet dus nei it museum ‘kleaster Klaarkamp’, en nei de Alexandertsjerke yn it Rinsumageast fan syn fiere foarâlders. By syn reisen troch Fryslân en troch Europa – en dat binne net tafallich olve yn oantal – mankearret it him oan ien tocht – en dat is in Olvestêdentocht.  Mar wat kin in minske dêr oan dwaen…  Van Doorn hat syn eagen ûnderweis goed de kost jown.  It boek is skreaun mei leafde, mar it konfrontearret ek. Hy is rekke troch Jopie Huisman mei syn grutte earbied foar de natuer, mar hy noteart ek de oantaasting fan it Fryske lânskip troch de wetten fan efficiency, it ferdwynen fan de kieviet en de grutto en de pinksterblom. Hy neamt keunstners as Fedde Schurer en Tsjêbbe Hettinga en Klaas Koopmans, mar hy sjocht ek de stadiche efterútgong fan de fryske tael en kultuer.  Hy is grutsk op Greate Pier mar fielt twaspalt by de betinking yn Warns.

It is alles by inoar in moai en ryk boek. Skreaun yn sierlik hollânsk mei in grutte leafde foar de provinsje wêr as in kwart fan syn foarâlders wei kamen. En oan it ein fan syn syktocht nei de skiednis fan Fryslân en syn ynwenners hâld  Flip van Doorn de Friesen in spegel foar. Hy hopet dat se harren dêryn herkennne: stridich en mei tsjinpraet, skeppend en behâldend, ûnwis en selsbewust, iepen en sletten – en dat allegeare tagelyk.  En wat seit de skriuwer dan sels? ‘Hjir fiel ik my thús’.

Symon van der Meer

‘De Friezen’ van Flip van Doorn.

Uitg. Thomas Rap, Amsterdam 2021 Prijs 25 euro.

Hobby of Passie

12 oktober 2021

Mijn naam is Harry Plantinga. Ik woon nu bijna 12 jaar in Heeg. Ik wil graag wat vertellen over mijn hobby. Ook om de Hegemers wat meer bekend te maken, met waar ik mee bezig ben, voor wie dat leuk vindt. Al van jongs af aan was ik bezig met brommers, sleutelen, en opvoeren. Dat […]

Lees het volledige artikel →

De Hegemer Mar

12 september 2021

Meer onder het grootzeil van de hemel bewimpelt het meer de avond met schepen   het vreedzame meer het eenzame meer riet is zijn lauwer spiegeling zijn glorie   het luimige meer het duistere meer zwarter zijn diepgang dan licht het mysterie gedicht: Eppie Dam  foto’s: Mariet Swart / genomen vanaf de ielaak

Lees het volledige artikel →

Ynwenners fan Heech – dankjewol!

12 september 2021

In goeie tritich lynt kochten wy yn Heech in appartemint op it Eilân –  balkon oan ’e markant en útsicht op de jachthaven fan Johan Oost. It wie en it is in moai besit. De Fryske flage wappere sadra as wy yn Heech wiene. Sûnt dy tiid is der in protte feroare. Myn frou en […]

Lees het volledige artikel →

Het verhaal van Sanita

12 september 2021

Even voorstellen ik ben Sanita van der Veen, 38 jaar fotografe uit Sneek. Van jongs af aan had ik al oog voor mooie maar ook bijzondere dingen om mij heen, alleen toen had ik nog geen camera waarmee ik alles kon vastleggen. In 2017 kocht ik mijn eerste spiegelreflexcamera en bijbehorende lenzen. Mijn foto’s werden […]

Lees het volledige artikel →

De nieuwe omslag van “onze” Sylboade

12 september 2021

Jullie hebben de nieuwe Sylboade nu in handen!! Zoals je kunt zien heeft de omslag een volkomen nieuw uiterlijk gekregen. De kleuren vertegenwoordigen de vlag en wapen van Heeg. Een prachtige foto die we hebben uitgekozen uit alle prachtige inzendingen die velen van jullie ons in de afgelopen tijd hebben opgestuurd. Het was een moeilijke […]

Lees het volledige artikel →

Campingontbijt…

12 september 2021

De meteorologen mogen dan per 1 september de herfst laten beginnen, maar dat wil niet zeggen dat het dan alle dagen stormt en regent. Persoonlijk vind ik het nog een mooie tijd om met vakantie te gaan. Maar corona maakt het wel moeilijk om op reis te gaan. Vorig jaar door corona reizen geannuleerd en […]

Lees het volledige artikel →

40 jaar Sylboade !

12 september 2021

15 jaar geleden schreef Marcel, onze voorzitter, een voorwoord in de Sylboade met dezelfde titel. Het verschil zat ‘em natuurlijk in het jaartal! Hij had het over het 25-jarige jubileum…  En bij dat jubileum is er een “special edition” Sylboade uitgebracht met een hoop leuke feitjes! Nu zitten we al in de 40e jaargang! In […]

Lees het volledige artikel →

Freon fan bisten

8 juli 2021

Moarnsbetiid nei iten sjoch ik meastal efkes efterhûs en rin nei de wetterkant. Einen swimme hjir faak yn it wetter oan ‘e Wite Mounts en sjogge as der ek wat foar harren is te heljen. Ik skrik ynienen, wat swimt dêr, is it in rôt, nee, mar wat is it dan wol? En dan sjoch […]

Lees het volledige artikel →